Afgevaardigde Cristina Rodrigues (ex-PAN) staat er in de Portugese media al om bekend dat zij controversiële onderwerpen aan de orde stelt en in dit geval brengt zij een nieuw onderwerp ter sprake: verloskundig geweld.

In Portugal is dit een onderwerp waarover nog weinig duidelijkheid bestaat, met veel vrouwelijke stemmen die beweren dat het probleem in het land bestaat, maar zonder voldoende gegevens en discussie rond het onderwerp.

Problemen zoals het gebruik van geweld of fysieke beperkingen, dreigende of beledigende taal die het gevoel van eigenwaarde van een vrouw aantast of het gebruik van procedures waarvoor de vrouw geen toestemming heeft gegeven of die niet door de WHO worden aanbevolen, vormen de basis van het wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel 912/XIV/2 dat naar het parlement is gestuurd, is te vinden op: https://www.parlamento.pt/ActividadeParlamentar/Paginas/DetalheIniciativa.aspx?BID=121036

Wat is verloskundig geweld?

Er is sprake van verloskundig geweld wanneer iemand tijdens de bevalling of de kraambedperiode wordt mishandeld of zijn rechten niet wordt geëerbiedigd, onder meer wanneer zij door gezondheidswerkers tegen haar wil tot ingrepen wordt gedwongen.

Respectvolle kraamzorg wordt verondersteld in te houden: veilige en tijdige zorg, positieve interacties tussen vroedvrouwen en vrouwen, bescherming van de vertrouwelijkheid, een actieve rol in het geboorteproces, de toestemming van de vrouwen vóór het uitvoeren van procedures en het verstrekken van informatie over deze procedures.

Uit een enquête van de Portugese Vereniging voor de Rechten van de Vrouw tijdens de Zwangerschap in 2015 bleek echter dat meer dan 40 procent van de vrouwen zei dat zij niet werden geraadpleegd over de ingrepen of onderzoeken die tijdens de bevalling werden uitgevoerd en/of geen informatie kregen over de bevallingsopties.

Meer dan 10 procent van de vrouwen meldde dat hun ervaring een negatieve invloed had op hun gevoel van eigenwaarde; 43,8 procent van hen zei dat ze niet de bevalling hadden die ze wilden; en uit de gegevens bleek ook dat 18 procent van de ondervraagde vrouwen hun partner niet bij de bevalling aanwezig mocht hebben.

Een van de grootste problemen waarover de afgevaardigde sprak, was een groot beroep op episiotomie, die in meer dan 60 procent van de gevallen werd toegepast zonder toestemming en zonder redelijke reden.

Episiotomie is een chirurgische ingreep waarbij een insnijding wordt gemaakt in het perineum, het gebied tussen de anus en de vagina, om de doorgang van de baby te vergemakkelijken, met als doel "de ontwikkeling van scheuringen die uiteindelijk van invloed kunnen zijn op plas- en ontlastingsstoornissen tot een minimum te beperken", aldus de voorzitter van de Portugese Vereniging voor Verloskunde en Moeder-Voetale Geneeskunde, Nuno Clode, in een opiniestuk in Observador.

Deze methode, die routinematig wordt toegepast, is echter al bekritiseerd door de WHO: "Hoewel de WHO heeft geoordeeld dat het routinematige of liberale gebruik van episiotomie niet wordt aanbevolen voor vrouwen in situaties van vaginale bevalling, doen artsen het nog steeds vaak", staat in de petitie te lezen.

De "VN is op haar beurt van mening dat obstetrisch geweld een wijdverspreid en systematisch karakter heeft. De WHO heeft al richtlijnen uitgevaardigd om wereldwijde normen vast te stellen voor de zorg voor gezonde zwangere vrouwen en om onnodige medische maatregelen te verminderen, zoals die in Portugal niet volledig worden nageleefd", aldus de afgevaardigde.

"Al met al stellen we vast dat geweld tegen vrouwen tijdens de bevalling zo genormaliseerd is dat het niet eens wordt beschouwd als geweld tegen vrouwen", benadrukte zij.

Strafbaarstelling van verloskundig geweld in Portugal

Een petitie, die tot nu toe al door bijna 5.000 mensen is ondertekend, zal worden gebruikt om het ontwerp in het parlement dat een wijziging van het wetboek van strafrecht vaststelt, kracht bij te zetten.

"Wie een vrouw tijdens de bevalling, het kraambed of het kraambed onderwerpt aan fysiek of psychisch geweld dat haar pijn, schade of onnodig lijden berokkent, of haar in haar keuze- en beslissingsbevoegdheid beperkt, is strafbaar met een gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of met een geldboete", aldus het ontwerp.

In het geval van verminking voorziet het wetsontwerp in een nog strengere straf: "Een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar of een boete van ten hoogste 240 dagen" voor ingrepen door een arts of een andere wettelijk bevoegde persoon die leiden tot genitale verminking van een vrouw, in strijd met de leges artis, waardoor levensgevaar of gevaar voor ernstige schade aan het lichaam of de gezondheid ontstaat".