De Europese Commissie heeft vandaag het verzoek van Associação Unidos em Defesa de Covas do Barroso (UDCB), MiningWatch Portugal en ClientEarth om het lithiummijnproject Mina do Barroso te schrappen van haar lijst van 'strategische projecten' afgewezen - een benaming die gekoppeld is aan haar streven om de winning van kritieke mineralen onder de Wet Kritieke Grondstoffen (CRMA) uit te breiden.

NGO's en gemeenschapsgroepen hadden de beslissing van de Commissie om het mijnbouwproject als 'strategisch' te bestempelen aangevochten met het argument dat het voorbijgaat aan het toenemende bewijs dat het ontwerp van de mijn ernstige milieu- en veiligheidsrisico's met zich meebrengt. Maar in plaats van in te gaan op de ernstige milieu- en sociale zorgen die werden geuit, veegde de Commissie de substantiële milieu- en sociale kritiek van de gemeenschappen grotendeels van tafel.

Zij voerde aan dat belangrijke kwesties - van waterschaarste tot biodiversiteit en de veiligheid van residuen - onder de verantwoordelijkheid van Portugal vallen en benadrukte dat haar rol in het kader van de Wet kritieke grondstoffen niet inhoudt dat zij controleert of de EU-milieuwetgeving volledig wordt nageleefd. Ondanks dit beperkte onderzoek heeft de Commissie de Barroso-mijn toch als "duurzaam" bestempeld, waardoor een wettelijk vermoeden is ontstaan dat het project het algemeen belang dient en de volksgezondheid en veiligheid beschermt, ook al blijven grote risico's onopgelost.

De Commissie weigerde ook de sociale gevolgen en de gevolgen voor de mensenrechten van het project te onderzoeken, zelfs als deze het gevolg zouden kunnen zijn van potentiële milieuschade.

Ilze Tralmaka, advocaat bij ClientEarth , zei:

"De Commissie gebruikt ten onrechte de Wet Kritieke Grondstoffen om projecten te versnellen waarvan de wetenschap aantoont dat ze onveilig, milieuverwoestend en onnodig zijn. De groene overgang mag niet ten koste gaan van de veiligheid van de geografie en de gemeenschap.

Tegelijkertijd suggereert deskundig bewijs dat we de vraag naar lithium zoveel mogelijk moeten beperken en moeten investeren in recycling, zodat er minder behoefte is aan nieuwe mijnbouw."

Onafhankelijke studies hebben aangetoond dat de opslag van mijnafval en de waterbeheerplannen van het project kunnen leiden tot vervuiling en catastrofale mislukkingen bij zware regenval, waardoor de landbouw, de lokale bestaansmiddelen en zelfs het beroemde gebied van de Portwijn in de Douro rivier worden bedreigd. Bovendien heeft een recent onderzoek door expert Douw Steyn ernstige gebreken aan het licht gebracht in de beoordeling van de luchtkwaliteit van het Barroso mijnproject.

Nik Völker van MiningWatch Portugal zei het volgende:

"Dit besluit laat zien dat de EU bereid is om plattelandslevens en onvervangbare landschappen in te ruilen voor een politieke krantenkop. Iets een 'strategisch project' noemen maakt het nog niet veilig of duurzaam. De waarheid is dat de Mina do Barroso mijn minimale voordelen en enorme risico's biedt: een schoolvoorbeeld van hoe je geen groene transitie uitvoert."

Omwonenden zeggen dat het project hun land, water en manier van leven bedreigt.

UDCB Aida Fernandes zei:

"Ons wordt verteld dat deze mijn goed is voor Europa, maar de mensen die de prijs zullen betalen wonen hier. Onze bronnen, onze grond en onze boerderijen zijn wat deze gemeenschap in leven houdt. Als ze eenmaal weg zijn, zijn ze voor altijd weg. Europa kan geen groene toekomst opbouwen door de plekken te vernietigen die al duurzaam leven. Covas do Barroso is geen opofferingszone, het is ons thuis."

Hoewel voorzieningszekerheid een legitiem doel is, waarschuwen de NGO's dat de CRMA en de status van strategisch project worden misbruikt om toegang te krijgen tot financiering en snellere vergunningen voor mijnbouwprojecten met grote operationele problemen en zonder echt onderzoek naar de sociale en milieueffecten die deze projecten zullen hebben.