De vastgoedprijzen zijn sinds 2015 met meer dan 60% gestegen en de huren in de grote steden blijven stijgen. In reactie hierop ondersteunen wetgevers een nieuw betaalbaarheidsplan dat de bouw van meer huizen, het verstrekken van gezinssubsidies of belastingvoordelen en het reguleren van huurprijzen omvat om iets te doen aan wat velen beschouwen als een gebroken markt.

Voor inwoners van Portugal, waaronder veel buitenlanders, zijn deze uitdagingen tastbaar. Ze worden ervaren telkens als iemand een appartement zoekt, een huurcontract verlengt of een woning probeert te kopen.

Verschil in inkomen en woonlasten

In de hele EU is de kloof tussen inkomen en woonlasten de afgelopen tien jaar groter geworden. In veel steden is voor de aankoop van een huis nu het equivalent van acht tot tien jaarsalarissen nodig, en zelfs meer in de minst betaalbare hoofdsteden.

De oorzaken zijn complex. Door stadsuitbreiding en bevolkingsgroei is de vraag gestegen, terwijl kleinere huishoudens over het algemeen meer huisvesting nodig hebben.

Het aanbod heeft echter geen gelijke tred gehouden. Het aanpakken van deze uitdagingen is essentieel om ervoor te zorgen dat toegankelijke huisvesting een recht blijft dat de levenskwaliteit, economische stabiliteit en sociale cohesie ondersteunt.

Nieuwe huizen bouwen

Het bouwen van nieuwe woningen verloopt nu trager en is duurder. De prijzen van grond en bouwmaterialen zijn gestegen en vergunningsprocedures kunnen jaren duren.

Bovendien hebben langdurige lage rentetarieven vóór 2022 bijgedragen aan stijgende vastgoedprijzen.

Naarmate de financieringskosten stegen, werden hypotheken minder betaalbaar, waardoor meer mensen op de huurmarkt terechtkwamen en de huren verder stegen.

Het Europees Parlement heeft zijn eerste grote verslag over de huisvestingscrisis goedgekeurd en roept op tot een meer gecoördineerde reactie van de lidstaten.

Controle over de huisvestingsmarkten

De EU kan de woningmarkten niet rechtstreeks controleren - die beslissingen liggen nog steeds bij de nationale regeringen - maar ze kan wel invloed uitoefenen op hoe de situatie evolueert.

Het plan is erop gericht het woningaanbod te vergroten, de bouw te versnellen en meer investeringen aan te trekken. Het legt ook de nadruk op het verminderen van de bureaucratie, die vaak wordt genoemd als oorzaak van vertragingen bij de ontwikkeling.

De EU is ook van plan om de sector extra financiële steun te geven: van 2021 tot 2027 zijn miljarden euro's toegewezen aan huisvestingsprojecten, en er wordt nog meer financiering verwacht.

Sociale huisvesting ondersteunen

Een deel van deze financiering zal sociale huisvesting en renovatieprojecten ondersteunen. Een ander deel is gericht op energie-efficiëntie, om gezinnen te helpen hun rekeningen te verlagen en hun leefomstandigheden te verbeteren.

Er wordt ook gewerkt aan de modernisering van de bouw door snellere bouwtechnieken en digitale hulpmiddelen om de oplevering van woningen te versnellen.

Nationale regels

Een uitdaging voor de EU is dat het huisvestingsbeleid grotendeels een nationale aangelegenheid blijft. Elk land bepaalt zijn eigen regels voor huurprijzen, planning, belastingen en huisvestingsmodellen.

Bijgevolg kan het Europese plan begeleiding en ondersteuning bieden, maar geen maatregelen afdwingen.

Van lokale overheden wordt verwacht dat ze een sleutelrol spelen, vooral in het stroomlijnen van vergunningsprocessen. Van lokale overheden wordt verwacht dat ze een sleutelrol spelen, vooral in het stroomlijnen van vergunningsprocessen en het identificeren van prioriteitsgebieden voor nieuwe huisvesting. Het geeft vorm aan arbeidsmarkten, mobiliteit en economische groei.

De EU bereidt verdere acties voor, waaronder een huisvestingstop en een bredere alliantie van regeringen, steden en vertegenwoordigers van de industrie.

Voor velen is het vinden van een woning niet langer een routinefase in het leven, maar een van de grootste uitdagingen geworden.