Als je van de Algarve door de rustige Alentejo naar Lissabon of Porto rijdt, zul je de grote verschillen tussen de regio's opmerken. En buiten de grote steden en bekende plekken zijn er overal in het land kleine dorpjes waar veel mensen nooit aan denken om ze te bezoeken.

Talasnal: Een dorp met één inwoner

Dit kleine maar prachtige dorp ligt in het midden van Portugal. De huizen in Talasnal zijn bijna volledig gebouwd van schist (xisto), een donkere, leisteenachtige steen die veel voorkomt in het Serra da Lousã-gebergte. Talasnal maakt deel uit van de 27 zogenaamde "Aldeias do Xisto" (Schistdorpen) in Midden-Portugal, die worden gekenmerkt door een uniforme, rustieke esthetiek.

Maar net als veel andere berggemeenschappen werd Talasnal hard getroffen door de leegloop van het platteland in de jaren 1950 en 1960. Mensen vertrokken voor banen, scholen en diensten in steden en het buitenland en de huizen in Talasnal begonnen langzaam leeg te raken.

Vandaag de dag woont hier nog maar één persoon het hele jaar door. Zijn naam is Jorge en hij zit meestal in de plaatselijke bar O Curral om wandelaars en bezoekers te begroeten.

Vlakbij het dorp lopen wandelpaden door het bos en het is niet ongewoon om hier herten, wilde zwijnen en andere dieren te zien.

Monsanto: Het dorp van de stenen

Monsanto voelt aan als een plaats buiten de tijd. Reusachtige granieten rotsblokken geven vorm aan het dorp - huizen geperst tussen stenen, smalle straatjes, steile trappen en elke hoek met een kleine verrassing. Kippen zwerven door de straten, wasgoed wappert in de wind en katten zonnen op warme rotsen.

In 1938 werd Monsanto uitgeroepen tot het "Meest Portugese dorp van Portugal" en het heeft een heel eigen leven. Je ziet eeuwenoude tradities terug in de festivals en oude gebouwen. De "eilandheuvels" - enorme granietformaties - maken deel uit van het UNESCO Geopark Naturtejo, een herinnering aan het unieke landschap van het dorp.

Voor fans van fantasie: delen van House of the Dragon - de Game of Thrones prequel - zijn hier opgenomen.

Marvão: Boven op de heuvel

Vlakbij de Spaanse grens ligt het stadje Marvão. Het ligt hoog op een heuvel en de rit ernaartoe is lang en kronkelig. Op een gegeven moment vraag je je misschien af of er wel iets op de top is.

Als je aankomt, vind je een klein, rustig dorpje met witte huizen en smalle straatjes. Het leven is hier eenvoudig; er zijn een paar cafés en het is vredig - ik zal in herhaling vallen, maar ook hier heb je het gevoel dat je naar een andere eeuw bent getransporteerd.

Vanaf de dorpsmuren kun je tot ver in de verte kijken - velden, heuvels en zelfs tot in Spanje. De meeste mensen blijven een tijdje rustig staan kijken. Het is geen plek waar je de behoefte voelt om je te haasten.

Binnen de oude vestingwerken van het kasteel van Marvão kun je 's ochtends vroeg bijna alleen ronddwalen, luisterend naar de stilte en je een voorstelling makend van de geschiedenis die deze plek heeft gevormd - van oude gevechten tussen koningen tot eeuwen van dagelijks leven.

De stenen huizen van het dorp zijn grotendeels hersteld en bewaard gebleven. Historische gebouwen en kleine musea geven een echt gevoel van de tradities hier. En vanaf de hoogten van het kasteel heb je een prachtig uitzicht over de Serra de São Mamede en het naburige Spanje.

De plaatselijke cultuur komt tot uiting in festivals (zoals het traditionele kastanjefeest) en in de vriendelijkheid van de bewoners die je onderweg tegenkomt. Naast de geschiedenis vind je hier stevige regionale gerechten en veel rustige, tijdloze charme - het soort waardoor Marvão aanvoelt als een verborgen juweeltje in plaats van een toeristische trekpleister.

Sortelha: Een van de mooiste historische dorpen van Portugal

Er is een dorp in Portugal dat aanvoelt als iets uit een sprookjesboek. Sortelha, een van de oudste dorpen van Portugal, ligt hoog op een heuvel in de regio Beira Interior, omringd door stenen muren en smalle straatjes die in eeuwen niet veel zijn veranderd.

Daarboven waakt het 13e-eeuwse kasteel over alles. Van daaruit zie je heuvels in elke richting waarin je kijkt.

In 2023 werd Sortelha door de Wereld Toerisme Organisatie erkend als een van de "Beste Toeristische Dorpen". Een bezoek geeft je ook de kans om het nabijgelegen natuurpark Serra da Estrela te verkennen, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, waardoor het een perfecte mix is van geschiedenis, cultuur en natuur.

Sistelo en zijn betoverende landschap

Credits: TPN; Auteur: Tereza Pedro;

Sistelo ligt in het noorden van Portugal, in het Nationale Park Peneda-Gerês. Het dorp staat ook bekend als het "Kleine Portugese Tibet" vanwege de adembenemende "groene trappen" - terrasvormige velden die langs de hellingen naar beneden storten. De terrassen van Sistelo laten zien hoe mensen al generaties lang landbouw bedrijven. Deze methoden zijn in de loop der tijd doorgegeven en worden vandaag de dag nog steeds gebruikt. Door deze tradities levend te houden, helpt het dorp het Portugese landelijke erfgoed te behouden en laat het een eenvoudige, duurzame manier van landbewerking zien.

Toen ik Sistelo bezocht, stond ik versteld van de "espigueiros". Ze staan op stenen pilaren en zien eruit als kleine huisjes, maar het zijn traditionele graanschuren die vooral worden gebruikt om maïs op te slaan en te drogen, zodat het veilig is voor vocht en dieren. Je ziet ze vaak op een rij staan, vooral in het noorden van Portugal.

Sistelo is in de loop der jaren niet onopgemerkt gebleven. Het werd uitgeroepen tot een van de "7 Maravilhas de Portugal" in de categorie plattelandsdorpen en heeft ook een prijs voor 5 Estrelas Regiões gekregen. Zelfs het landschap heeft een speciale status, officieel erkend als Paisagem Cultural en Monumento Nacional.

De rustige kant van Portugal

Deze dorpjes in Portugal herinneren je eraan dat niet alles wat de moeite waard is op de grote kaart staat. Als je hunkert naar een vredige ontsnapping, ver weg van de drukte en de hectiek van alledag, dan zijn deze verborgen plekjes het perfecte toevluchtsoord.