Portugal is het land van de Europese Unie waar hernieuwbare energiebronnen het grootste aandeel hebben in het energieverbruik voor de koeling van woningen, namelijk 86,6 %, ruim boven het Europese gemiddelde. Deze koppositie bevestigt wat ik al langer bepleit: de Portugese inzet op hernieuwbare energie is niet langer slechts een belofte, maar begint een echt strategisch voordeel te vormen.

Maar er is nog een ander feit dat we niet mogen negeren. In slechts zes jaar tijd is het energieverbruik voor de koeling van woningen in de Europese Unie bijna verdubbeld. Tussen 2018 en 2024 verbruikten Europese huishoudens bijna twee keer zoveel energie om hun woningen tijdens de heetste periodes koel te houden. Wat ooit slechts als een seizoensgebonden ongemak kon worden beschouwd, verandert in snel tempo in een energie-, economisch, stedelijk en maatschappelijk probleem.

Portugal bevindt zich in een bijzonder interessante positie. We beschikken over een hoge productie van hernieuwbare energie, veel zonuren en natuurlijke omstandigheden die ons in staat stellen sneller vooruitgang te boeken bij de elektrificatie van het verbruik. We hebben echter nog steeds te maken met een enorm verouderd woningbestand, gebouwen met slechte thermische isolatie en veel gezinnen die in huizen wonen die niet adequaat kunnen omgaan met zowel de winterkou als de zomerse hitte.

Dit is waar we naar mijn mening voorzichtig moeten zijn met overhaaste juichkreten. Het is buitengewoon positief dat we voorop lopen wat betreft het aandeel van hernieuwbare energie, maar het verbruik van schone energie om inefficiënte woningen te koelen kan niet het uiteindelijke doel zijn. De meest duurzame energie blijft de energie die we niet verspillen.

De toekomst van de Portugese woningbouw zal onvermijdelijk moeten draaien om betere materialen, thermische isolatie, aan het klimaat aangepaste architectuur, zonwering, natuurlijke ventilatie, gedecentraliseerde energieproductie en intelligente technologieën voor gebouwbeheer. Het volstaat niet om meer airconditioners te installeren en de capaciteit van het elektriciteitsnet te vergroten. We hebben woningen nodig die minder energie verbruiken om comfort te bieden.

Deze transformatie biedt ook enorme economische kansen. Energiesanering, nieuwe materialen, duurzaam bouwen, opslag, zonne-energie en slim energiebeheer kunnen in Portugal leiden tot nieuwe bedrijven, gekwalificeerde werkgelegenheid en innovatie.

Uit de gegevens blijkt dat we al op de goede weg zijn. Het is een bron van trots dat we in Europa koploper zijn in het gebruik van hernieuwbare energie voor koeling in woningen. Maar de echte ambitie moet nog groter zijn.

Portugal moet niet alleen streven naar de schoonste energie om zijn woningen te koelen. Het moet ernaar streven woningen te bouwen en te renoveren die steeds minder energie nodig hebben om comfortabel te blijven.

Dat is pas echt leiderschap.