Dat was precies het gevoel dat ik had toen ik las over het werk van GTechPlasma, een spin-off van het Instituut voor Plasma’s en Kernfusie van het Instituto Superior Técnico, dat een op grafeen gebaseerd materiaal ontwikkelt waarmee de radarsignatuur van drones en militaire vliegtuigen drastisch kan worden verminderd.

Volgens Bruno Soares Gonçalves, medeoprichter van het bedrijf, wijzen schattingen erop dat dit materiaal de radarsignatuur van een F-16 kan terugbrengen tot niveaus die vergelijkbaar zijn met die van een vogel. Als deze capaciteit op industriële en operationele schaal wordt bevestigd, hebben we hier niet te maken met een simpele laboratoriuminnovatie. We hebben hier te maken met een technologie met een enorm strategisch potentieel voor Portugal en Europa.

Wat mij het meest indruk maakt, is dat dit verhaal vrijwel alles samenbrengt wat we zo vaak zeggen te willen voor ons land: wetenschappelijk onderzoek van topkwaliteit, internationaal beschermd intellectueel eigendom, deep-tech-technologie, samenwerking tussen universiteiten en bedrijven, industriële productie in Portugal en toepassingen in strategische sectoren met een hoge toegevoegde waarde.

De technologie maakt het mogelijk om via plasma op maat gemaakte grafeenmaterialen te produceren, waarbij de eigenschappen ervan op atomair niveau worden geregeld. Naast de absorptie van radar- en elektromagnetische straling zijn er potentiële toepassingen in waterstofopslag, de scheiding van zeldzame aardmetalen en zelfs uranium. De ontwikkelde machine is gepatenteerd in de Verenigde Staten, Japan en Europa, terwijl de industrialisering naar verwachting zal plaatsvinden via Plasmaphene, in Vila Viçosa.

En hier rijst opnieuw een vraag die ik in veel van mijn artikelen heb gesteld: hoeveel buitengewone bedrijven en technologieën ontstaan er vandaag de dag in Portugal zonder dat het land zelf zich echt bewust is van de waarde ervan?

We schrijven dagelijks over toerisme, huizenprijzen, voetbal en politieke controverses. Dit alles maakt deel uit van de nationale realiteit. Maar terwijl we het hebben over het hier en nu, zijn er Portugese bedrijven die drones, satellieten, kunstmatige intelligentie, ruimtevaarttechnologie, geavanceerde materialen, energie en oplossingen ontwikkelen die cruciaal zouden kunnen worden voor de Europese strategische autonomie.

Ik heb geschreven over TEKEVER, over ICEYE Portugal en over de groei van de Portugese ruimtevaarteconomie. Nu vinden we bij GTechPlasma weer een stukje van dit nieuwe technologische Portugal. Dit zijn geen op zichzelf staande gebeurtenissen. Ze beginnen een patroon te vormen.

Onze grootste uitdaging is misschien niet langer om te bewijzen dat we talent hebben. Het talent is er. Het onderzoek is er. Bedrijven beginnen op te komen. De echte uitdaging is om kapitaal, industriële schaal, marketingcapaciteit en een nationale strategie te creëren die voorkomt dat deze technologieën verdwijnen, te vroeg worden verkocht of in andere landen groeien vanwege een gebrek aan voorwaarden in Portugal.

We moeten een technologie niet overdrijven voordat deze zijn industriële en operationele capaciteit volledig heeft bewezen. Maar we kunnen niet doorgaan met via de internationale pers te ontdekken wat er binnen onze eigen grenzen het meest buitengewoon is.

Misschien ligt Portugal wel veel dichter bij de technologische voorhoede van de wereld dan we zelf denken.

Het probleem is dat de wereld dit maar al te vaak eerder lijkt te ontdekken dan wijzelf.