Dzięki tej prezentacji Portugalia dołącza do pionierskiej grupy pięciu państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) w końcowej fazie opracowywania tego instrumentu, uważanego za kluczowy dla odwrócenia utraty różnorodności biologicznej i wzmocnienia walki ze zmianami klimatu i adaptacji do nich.

Plan, będący wynikiem prac technicznych prowadzonych przez prawie dwa lata, obejmuje 407 konkretnych działań rozłożonych na wszystkie sektory terytorium kraju.

Jednym z najbardziej ambitnych celów PNRN jest zobowiązanie do sadzenia 3 milionów drzew rocznie do końca dekady. Aby wesprzeć ten cel w zakresie leśnictwa, utworzona zostanie specjalna sieć szkółek do odnowy, integrująca struktury miejskie i prywatne.

Na poziomie ekosystemów lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych władze zidentyfikowały obszar 260 kilometrów kwadratowych z pilnymi potrzebami interwencyjnymi (co odpowiada 0,3% terytorium kontynentu), z najbardziej krytycznymi grupami zlokalizowanymi na terenach podmokłych, rzekach, jeziorach, systemach aluwialnych i łęgowych, a także siedliskach przybrzeżnych i wydmowych.

Jeśli chodzi o leśnictwo, plan przewiduje odtworzenie 44 000 hektarów do 2030 r., w tym linię wsparcia dla montado (lasów dębu korkowego) w celu zwalczania pustynnienia.

Plan wykazuje również silną troskę o odporność miast w obliczu globalnego ocieplenia. W ekosystemach miejskich celem jest zapewnienie, że do 2030 r. nie dojdzie do utraty netto terenów zielonych i drzew, a następnie odwrócenie tego trendu.

W początkowej fazie gminy Beja, Évora, Leiria, São João da Madeira i Vila Real będą realizować projekty pilotażowe koncentrujące się na tworzeniu parków i zielonych korytarzy, instalacji zielonych dachów i fasad, sadzeniu drzew na ulicach i placach oraz wdrażaniu sieci schronisk klimatycznych w celu ochrony ludności podczas fal upałów.

Z drugiej strony, dokument zakłada scenariusz głębokiej ignorancji naukowej w odniesieniu do ekosystemów morskich, obejmujących prawie 33 000 kilometrów kwadratowych w nieokreślonym stanie, co będzie wymagało połączenia aktywnych działań odtworzeniowych z kampaniami mapowania i oceny.

W dziedzinie rzek PNRN uwzględnia trwające programy, takie jak PRO-RIOS, którego celem jest odzyskanie 1500 kilometrów dróg wodnych do 2030 roku, w tym fizyczne usunięcie przestarzałych barier. Zachowanie i odbudowa populacji owadów zapylających, a także odbudowa rolnictwa, również mają dedykowane zestawy środków.

Cytowana w oświadczeniu minister środowiska i energii, Maria da Graça Carvalho, podkreśliła, że PNRN wykracza poza wymiar zwykłego zobowiązania prawnego wynikającego z celów europejskich: "Jest to okazja, która pozwala nam przemyśleć zarządzanie terytorium i umieścić Portugalię na czele nowej europejskiej polityki ochrony środowiska".

Z technicznego punktu widzenia plan opiera się na czterech zasadach przewodnich: odbudowie funkcji ekologicznych, zróżnicowanych terytorialnie działaniach, połączeniu aktywnej odbudowy z zarządzaniem adaptacyjnym oraz powiązaniu polityk publicznych i finansowania z lokalnymi podmiotami.

W dokumencie wyszczególniono, że największa część z 407 środków jest skierowana do ekosystemów lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych (152), a następnie do sektora rolnego (84), rzek (83), owadów zapylających (28), środowiska morskiego (27), lasów (25) i środowiska miejskiego (8).

PNRN wejdzie teraz w miesięczny okres konsultacji publicznych, a ostateczna wersja dokumentu ma zostać ukończona do końca sierpnia. Plan jest również uważany za podstawowy filar kształtowania pozycji kraju w kolejnych wieloletnich ramach finansowych Unii Europejskiej (2028-2034).