Komisja Europejska wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Portugalii, twierdząc, że obecny system narusza przepisy UE, zapewniając bezpłatny dostęp obywatelom i rezydentom Portugalii, a jednocześnie pozbawiając turystów z innych państw członkowskich tego samego przywileju.

Stabilność finansowa

Margarida Balseiro Lopes, minister kultury, potwierdziła w tym tygodniu, że rząd rozważa obecnie zmiany w programie w następstwie rozmów z Brukselą, dodając, że wszelkie zmiany będą również uwzględniały długoterminową stabilność finansową portugalskich muzeów i obiektów dziedzictwa kulturowego.

Obecny program „Acesso 52”, wprowadzony w sierpniu 2024 r., umożliwia obywatelom i rezydentom Portugalii bezpłatne zwiedzanie państwowych muzeów, zabytków i pałaców przez maksymalnie 52 dni w roku, przy czym zwiedzający mogą wybrać dowolny dzień tygodnia.

Program ten zastąpił wcześniejszą inicjatywę, uruchomioną we wrześniu 2023 r., która ograniczała bezpłatny wstęp do niedziel i świąt państwowych.

Komisja Europejska po raz pierwszy wyraziła zastrzeżenia w grudniu 2024 r., argumentując, że polityka ta dyskryminuje obywateli UE mieszkających poza Portugalią, a Bruksela utrzymuje, że przepisy te są niezgodne z dyrektywą UE w sprawie usług i naruszają art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który gwarantuje obywatelom wszystkich państw członkowskich równy dostęp do usług.

Według Komisji goście z innych krajów Unii powinni mieć dostęp do portugalskich atrakcji kulturalnych na takich samych warunkach jak obywatele i rezydenci Portugalii.

Kiedy po raz pierwszy ogłoszono wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, ówczesna minister kultury Dalila Rodrigues broniła tej polityki, oświadczając, że rząd zamierza utrzymać model bezpłatnego wstępu, jednocześnie udzielając odpowiedzi Komisji w wyznaczonych terminach.

Dostęp publiczny

Według danych opublikowanych przez Muzea i Zabytki Portugalii (MPP) – spółkę publiczną odpowiedzialną za zarządzanie wieloma obiektami dziedzictwa narodowego w kraju – w 2025 r. mieszkańcy odbyli 892 637 bezpłatnych wizyt w ramach programu „Acesso 52”, co świadczy o sukcesie tej polityki od momentu jej wprowadzenia.

Wizyty te stanowiły około 18 procent z 4,84 mln wizyt odnotowanych w muzeach i zabytkach w tym roku.

MPP poinformowało również, że w pierwszym roku funkcjonowania programu, po jego uruchomieniu 1 sierpnia 2024 r., odnotowano ponad 450 000 bezpłatnych wizyt w 38 obiektach kulturalnych znajdujących się pod jego zarządem.

Ponadto oczekuje się, że wszelkie zmiany w programie będą stanowić kompromis między zobowiązaniem Portugalii do zapewnienia publicznego dostępu do dziedzictwa kulturowego a zgodnością z prawem Unii Europejskiej oraz koniecznością utrzymania zrównoważonego finansowania muzeów i zabytków.