Octopus' in het Portugees is 'polvo', en Polvo à lagareiro is een typisch Portugees zeevruchtengerecht met gekookte en gebakken octopus met aardappelpuree in een gekruide knoflookolie. Ik zie het zo vaak op menukaarten, dus het smaakt duidelijk goed!

Maar als je je inleest over het leven van een octopus, ontdek je een aantal ongewone feiten. Ik wist dat ze acht 'armen' hebben, een bek hebben en behoorlijk intelligent zijn. Het bekendst is dat ze een inktwolk kunnen uitstoten om roofdieren af te schrikken en dat ze hun huidskleur naar believen kunnen veranderen. Maar er is nog veel meer.

Er zijn zo'n 300 soorten octopussen, weekdieren met een zacht lichaam uit de orde Octopoda, die wordt gerekend tot de inktvissen, de zeekatten en de nautiloïden. Met een goed gezichtsvermogen en een bek in het midden kan hun zachte lichaam radicaal van vorm veranderen, waardoor ze zich door kleine spleten kunnen wringen, met acht aanhangsels die ze achter zich aanslepen als ze zwemmen. Een sifon dient zowel voor de ademhaling als voor de voortbeweging, door het uitstoten van een waterstraal. Ze weten blijkbaar niet wat de ledematen doen, tenzij ze die kunnen zien - het is een wonder dat ze niet over zichzelf struikelen en eindigen in een kluwen kleverige tentakels, maar op de een of andere manier gebeurt dat niet. Ze hebben een complex zenuwstelsel en behoren tot de intelligentste ongewervelden.

Ze hebben drie harten - twee pompen het bloed naar de kieuwen en een groter hoofdhart dat het bloed naar de rest van het lichaam laat circuleren. Technisch gezien hebben ze ook negen hersenen, want naast het centrale brein heeft elk van de acht ledematen een mini-brein dat hem in staat stelt onafhankelijk te handelen. Dit levert veel verdeelde hersenkracht op. Aangezien elke ledemaat een mini-brein heeft, zendt het centrale brein alleen een signaal van een hoger niveau naar de ledemaat; bijvoorbeeld: "navigeer naar rots voor mogelijke krabben beneden" - bij mensen zouden onze hersenen elke beweging van onze arm leiden en controleren. Bij een octopus werkt de ledemaat bijna onafhankelijk en tast rond de rots, waarbij hij proeft en voelt met zijn zuigers. Vermenigvuldig dit met acht ledematen en we kunnen zien dat de mini-hersenen het centrale brein zwaar ontlasten. Elke ledemaat wordt bestuurd door een uitgebreid zenuwstelsel dat bestaat uit meer dan 40 miljoen neuronen die verbonden zijn met de zuigers van de octopus.

Blauw bloed

Ik dacht dat koninklijke families blauw bloed zouden hebben, maar de octopus heeft het echt! Dat komt doordat zij zich aan koud, zuurstofarm water hebben aangepast door gebruik te maken van iets dat hemocyanine heet, een koperrijk eiwit. En als ze een van hun ledematen verliezen, zoals zeesterren, kunnen ze die regenereren, dus het zou zeldzaam zijn er een te vinden zonder alle armen intact.

Ook het paren heeft bij sommige soorten vreemde rituelen, en het kan een gevaarlijk spel zijn voor het mannetje. Hij reikt met zijn gespecialiseerde 'arm' (mannetjes hebben een gemodificeerde derde rechterarm, hectocotylus genaamd) en deponeert op delicate wijze een of twee pakketjes sperma onder de mantel van het vrouwtje. Hij heeft een lange arm nodig voor deze speciale levering, want zij zou hem ook wel eens als maaltijd kunnen lusten, dus hij doet zijn 'geschenk' en trekt zich snel terug, want zij kan kannibalistisch worden zodra zij zijn liefdespakketje ontvangt.

Hij gaat dan in verval en sterft, en ongeveer zeven maanden later zal zij letterlijk duizenden eieren baren. Ze voedt zich niet gedurende deze tijd en verliest tot 50% van haar lichaamsgewicht, en na het uitkomen van de eieren is het in de meeste gevallen ook voor haar game over, want ook zij sterft. Niet wat je noemt een gezond seksleven!

De meeste soorten groeien snel, worden vroeg volwassen, en zijn kortlevend. Ze paren maar één keer en sterven dan, met een levensduur van misschien een paar maanden, met de grotere soorten die misschien 3 jaar oud worden.

En ja, ze zijn slim. In staat om hun weg te vinden uit complexe doolhoven, problemen op te lossen en oplossingen te onthouden. Octopus intelligentie is goed gedocumenteerd - ze staan bekend om het openen van potten en het tonen van persoonlijkheden. Het lijken wel intelligente buitenaardse wezens, en misschien komen we wel het dichtst in de buurt van een ontmoeting met een van hen - met hun eivormige, hoofdachtige mantels, en ogen die je lijken te scannen, hebben octopussen er zeker veel van weg.