Spoorlijnen zijn van oudsher ontworpen voor één doel: het vervoeren van mensen en goederen.

Maar wat als diezelfde infrastructuur ook elektriciteit zou kunnen opwekken?

Een Zwitserse start-up denkt een praktische manier te hebben gevonden om precies dat te doen door verwijderbare zonnepanelen direct tussen de spoorrails te installeren, waardoor duizenden kilometers aan bestaande spoorwegen worden omgevormd tot potentiële bronnen van hernieuwbare energie.

Als dit idee slaagt, zou het landen kunnen helpen hun zonne-energieproductie uit te breiden zonder waardevolle landbouwgrond in te zetten of nieuwe zonneparken aan te leggen.

Een nieuwe toepassing voor bestaande infrastructuur

In tegenstelling tot conventionele zonneparken maakt het concept gebruik van grond die al beschikbaar is.

Speciaal ontworpen fotovoltaïsche panelen worden in de ruimte tussen de rails geplaatst, een gebied dat doorgaans de hele dag ononderbroken zonlicht ontvangt maar verder geen ander doel dient.

Het systeem is zo ontworpen dat de panelen snel kunnen worden verwijderd wanneer spooronderhoud nodig is, waardoor monteurs zonder grote verstoring toegang hebben tot de sporen.

Ontwikkelaars zeggen dat de installatie ook kan worden uitgevoerd met behulp van speciale machines die in staat zijn om grote secties panelen in relatief korte tijd te monteren.

Hoeveel elektriciteit zou het kunnen opwekken?

Hoewel een enkel stuk spoorweg wellicht slechts bescheiden hoeveelheden stroom opwekt, wordt het potentieel aanzienlijk wanneer dit op nationale schaal wordt bekeken.

Veel Europese landen beschikken over duizenden kilometers spoorlijn, waardoor er een enorm netwerk van onbenutte oppervlakken ontstaat dat zou kunnen bijdragen aan de opwekking van hernieuwbare elektriciteit.

De opgewekte energie zou in het openbare elektriciteitsnet kunnen worden ingevoerd of mogelijk kunnen worden gebruikt om nabijgelegen spoorweginfrastructuur, stations of seininstallaties van stroom te voorzien, waardoor de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen wordt verminderd.

Waarom doet niet iedereen dit al?

Het idee klinkt eenvoudig, maar de spoorwegomgeving brengt unieke technische uitdagingen met zich mee.

Zonnepanelen moeten bestand zijn tegen constante trillingen van passerende treinen, extreme weersomstandigheden, vuil, stof, remresten en regelmatige onderhoudswerkzaamheden.

Ingenieurs moeten er bovendien voor zorgen dat de panelen de seinapparatuur niet verstoren, geen verblinding veroorzaken voor machinisten en de spoorwegveiligheid niet in gevaar brengen.

Dit zijn precies de vragen die het proefproject beoogt te beantwoorden voordat er een bredere uitrol plaatsvindt.

Een groeiende zoektocht naar nieuwe ruimte voor zonne-energie

In heel Europa zijn overheden steeds vaker op zoek naar locaties om hernieuwbare energie op te wekken zonder de landbouw of natuurlijke landschappen te verstoren.

Zonneoverkappingen boven parkeerterreinen, drijvende zonneparken op stuwmeren en fotovoltaïsche panelen langs snelwegen zijn de afgelopen jaren allemaal in opkomst.

Spoorwegcorridors zouden wel eens het volgende gebied kunnen worden.

Door productief gebruik te maken van reeds bestaande infrastructuur zouden landen de opwekking van hernieuwbare energie kunnen uitbreiden zonder het omringende landschap ingrijpend te veranderen.

Zou dit in heel Europa kunnen werken?

Als de technologie betrouwbaar en kosteneffectief blijkt, zou het concept kunnen worden toegepast op spoorwegnetwerken in landen als Portugal, Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje.

Nu Europa zijn transitie naar schonere energie voortzet, laten innovatieve projecten als deze zien dat toekomstige energieopwekking niet altijd de aanleg van nieuwe infrastructuur vereist – soms gaat het simpelweg om het heroverwegen van de infrastructuur die we al hebben.

Of zonne-energie-spoorwegen gemeengoed zullen worden, valt nog te bezien, maar één ding is zeker: de sporen waarop de treinen van morgen rijden, zouden ook kunnen helpen bij het van stroom voorzien van de huizen van morgen.