Bij het openen van de tentoonstelling„Jenny Holzer: Wrong Answers“ in de eerste zaal ziet men de Amerikaanse president Donald Trump – of beter gezegd: een afbeelding van Donald Trump. De afbeelding verwijst naar het surrealisme van de Belgische schilder René Magritte, maker van ‘Ceci n’est pas une Pipe’ (Dit is geen pijp). Magrittes werk laat zien dat wat we zien slechts het beeld van een object is, niet de werkelijkheid ervan, zoals Philippe Vergne tijdens het persbezoek uitlegde.

In dit eerste deel van de tentoonstelling komen bezoekers ook honderden korte, inspirerende zinnen tegen over de strijd voor vrijheid.

Bij Jenny Holzer wordt taal gebruikt als een opeenvolging van ware klappen in de maag. Er zijn de ‘Truisms’ (1977-79), korte uitspraken die de sociale constructie van overtuigingen, gewoonten en waarheden benadrukken. ‘Inflammatory Essays’ (1979-82) bevat provocerende uitspraken die zijn beïnvloed door politieke en religieuze manifesten. ‘Living’ (1980-82) presenteert discrete observaties, adviezen en waarschuwingen, geschreven in een directe toon. De tentoonstelling omvat ook andere categorieën.

Een fragment uit de tentoonstelling luidt: “Vrijheid, punt! Je bent zo bang dat je iedereen wilt opsluiten. Zijn het hondsdolle honden? Jagen ze om te doden? Zijn recht en orde de oplossing? Geen sprake van. Wat heeft deze situatie veroorzaakt? Gebrek aan vrijheid. En laat mensen nu hun behoeften bevredigen. Is vrijheid constructief of destructief? Het antwoord ligt voor de hand. Vrije mensen zijn goede mensen. Productief. Is bevrijding gevaarlijk? Alleen als ze wordt uitgesteld. Mensen worden niet woedend of gestoord geboren. Wanneer je straft en vernederd, veroorzaak je juist datgene waar je bang voor bent. Wat te doen? Laat het exploderen. Laat het zijn gang gaan. Probeer niet te controleren of te manipuleren. Herstel de schade.” De tekst wordt op de tentoonstelling zowel in het Engels als in het Portugees gepresenteerd.

In de marge van zijn laatste persbezoek als directeur van het Serralves Museum sprak Philippe Vergne over de tentoonstelling. Hij is tevens de curator. Hij verklaarde dat Jenny Holzer sinds het einde van de jaren ’70 altijd een van de kunstenaars is geweest die nooit concessies heeft gedaan aan de vorm en inhoud van haar werken.

“Vandaag de dag is Jenny Holzer een icoon. Een publiek icoon. Ze is een publieke kunstenaar die, door het gebruik van tekst – dat een hele geschiedenis kent die begint bij kunstenaars als Stéphane Mallarmé, Marcel Broodthaers of Carl André, of bij de conceptuele kunst – dit gebruik van tekst richt op een inhoud die, in lijn met de conceptuele kunst, niet zelfreflectief is, maar ideeën en
verhalen projecteert die meestal een politieke en politiek-menselijke dimensie hebben,” verklaarde Philippe Vergne.

Vergne, die in oktober aan de slag gaat bij het Bass Museum in Miami, VS, zei dat „Wrong Answers“ een soort installatie is die een reis maakt door de verschillende materialen die de kunstenares gedurende haar 45 decennia durende carrière heeft gebruikt, waaronder beschilderd papier, historische teksten, sarcofagen, stenen banken, ethisch verkregen menselijke botten, LED-technologie gekoppeld aan informatie en reclame die door robotsystemen tot leven wordt gebracht, metaal en
olieverfplaten, gebroken stenen, overheidsdocumenten die met de hand op linnen zijn overgebracht en bedekt met olieverf en metalen platen.

Jenny Holzer creëerde een „installatie waarin al deze teksten samen exploderen in een soort onbeheersbare chaos, die de chaos van de wereld is“, voegt ze eraan toe.

De tentoonstelling gaat verder met „een andere galerij, een meer meditatieve ruimte, met meer gedisciplineerde LED-technologie, maar gevoed door informatie die [Jenny Holzer] meer dan een week geleden in de pers vond. Het is een werk dat onmiddellijk reageerde op de actualiteit.”

In het derde en laatste deel van de tentoonstelling kan het publiek in de bibliotheek van Serralves een soort archief bekijken waar de vroege tekeningen van de kunstenaar zijn verzameld, de tekst begint te verschijnen en de eerste schetsen van haar essays laten zien hoe Jenny Holzer met deze teksten werkt.

“Dit zijn teksten waaraan wordt gewerkt, die worden geschreven; ze lijken altijd heel eenvoudig, heel beknopt, maar er gaat achter de schermen een enorme hoeveelheid werk schuil voordat die precisie wordt bereikt.”

Er zijn ook documenten ontdekt over hoe haar werk af en toe wordt geïntegreerd in de volks- en populaire cultuur, zoals bij Kurt Cobain (Nirvana), die is gefotografeerd voor een tekst van Jenny Holzer, Jodie Foster in een film van Dennis Hopper die vol staat met werken van Jenny Holzer, en ook hoe ze merchandising gebruikte om haar tekst te verspreiden.

De tentoonstelling „Jenny Holzer: Wrong Answers“ is tot 1 november te zien in Serralves.