Dit gaat niet over brute kracht of een wapenwedloop. Het is pragmatisme. Het is vindingrijkheid. Het is, in essentie, Portugees DNA in zijn pure vorm.

Portugal is nooit een land met kolossale militaire budgetten geweest. Het heeft nooit geconcurreerd met de grote mogendheden op het gebied van investeringen. Maar historisch gezien heeft het altijd geweten hoe het deze beperking kon compenseren met creativiteit, visie en aanpassingsvermogen. Wanneer we de uitgaven van anderen niet kunnen bijhouden, creëren we oplossingen die de regels van het spel veranderen. Zo ging het eeuwen geleden op zee. Zo is het nu weer.

D. João II probeert de grote vliegdekschepen niet te imiteren. Dat hoeft ook niet. Terwijl een traditioneel vliegdekschip miljarden kost en gigantische constructies vereist, zet dit schip in op modulariteit, flexibiliteit en onbemande technologie. Je kunt in een paar dagen van missie veranderen. Het kan lucht-, oppervlakte- en onderwaterdrones inzetten. Het kan ondersteuning bieden voor wetenschap, maritieme surveillance, zoek- en reddingsacties, milieumonitoring of crisisrespons. En dat alles tegen een fractie van de kosten en het menselijke risico.

Dit is strategische innovatie. Het is geen improvisatie. Het is systeemdenken.

In een land met een van de grootste exclusieve economische zones in Europa, met enorme verantwoordelijkheden in de Atlantische Oceaan en met een steeds meer blootliggende onderzeese kritieke infrastructuur, is deze aanpak volkomen logisch. In plaats van te proberen alles te doen, kiest Portugal ervoor om te doen wat essentieel is. Observatie, bewaking, kennis van de zee, snelle reactie en het vermogen om in meerdere scenario's te handelen.

Er is nog een punt dat me bijzonder relevant lijkt. Dit project sluit geen deuren. Integendeel. Het is niet gepatenteerd, het trekt al belangstelling van andere Europese marines, en het is ontworpen met een open architectuur, bereid om nieuwe technologieën te integreren, waaronder kunstmatige intelligentie. Dit laat iets zeldzaams zien: vertrouwen in het idee en het besef dat de waarde in de uitvoering zit, niet in geheimhouding.

De inspanningen om de nationale industrie te integreren zijn ook niet irrelevant. Wanneer Portugese bedrijven mogelijke, onbemande systemen ontwikkelen. Dit creëert een waardeketen, kennis, gekwalificeerde werkgelegenheid en een technologisch ecosysteem dat veel verder gaat dan defensie. Onderwaterrobotica, sensoren, beveiligde communicatie en gegevensverwerking. Dit alles heeft civiele, wetenschappelijke en economische toepassingen.

Eigenlijk symboliseert D. João II een manier van zijn. We zijn niet de grootste. We zijn niet de rijkste. Maar we zijn wel in staat om anders te denken. Te anticiperen op trends. Om oplossingen te ontwerpen die aangepast zijn aan onze schaal en onze behoeften.

Het zou goed zijn als er meer voorbeelden waren om te delen. Niet alleen op het gebied van defensie, maar op zoveel andere gebieden waar Portugal niet met geweld, maar met intelligentie aan mondiale relevantie kan winnen. Want in de wereld waarin we terecht zijn gekomen, kunnen degenen die beter denken en pragmatisch uitvoeren verschillen die eerst onoverkomelijk leken, perfect overbruggen.